Thursday, 25 May, 2017
 
 
  • دغزني د نجونو په ښوونځي کې ‎ چاودنه شوې
  • دطالبانود قلعه زال ولسوال وژل شوى
  • ټرمپ اوغني په سعودي کې سره وکتل
  • دلوگريوديني عالم وژل شوى
  • طالبانو په زابل کې ٢٥ پوليس وژلي دي
  • دننگرهار په غني خيلو کې ٥ پوليس وژل شوي دي
د لوی پښتون محمدګل بابا
سره د لیدلو یوه خاطره
 

غوث خيبرى-جرمنى

د لوى پشگتون محمد كگل بابا

سره د ليدلو يوه خاطره

   
   

هغه ورحگ مونإ، د پياوؤي سياسي او تگولنيز شخصيت غلام حسن ساپي ليدلو ته ورغلي وو، چيگ د كابل ولايت د ننه د زندان سويل پلو په يويگ حگانكگؤيگ ودانة كيگ بندي وو. ساپي صاحب بندي و، خو د راحت هر خگه ييگ په واك كيگ وركؤل شوي وو؛ حگكه، خو، چيگ كله مونإ د هغو ليدلو د پاره خونيگ ته ورننوتلو د خلكو د پاره د كيگناستلو پوره بند و بست شوى و او په ديگ برخه كيگ مونإ كومه ستونزه ونه ليدله...

خداى بخشگلى ساپي صاحب يو خوشخويه، خندان او أيگر مودب انسان و، د پشگتو او پشگتونولة سره ييگ د زؤه مينه درلودله او پخپلو ملكگرو او دوستانو أيگر كگران و. په هغه مهال د هغوى دوستان، چيگ مونإ پيگژندل لانديگ كسان وو:

پوهاند عبدالحى حبيبي، استاد عبدالروف بينوا، استاد كگل پاچا الفت، استاد قيام الدين خادم، استاد صديق الله رشگتين، استاد عبدالشكور رشاد، محمد ابراهيم خواخوإى، محمد شاه ارشاد او كگنگ شميگر نور، چيگ د نومونو ليكل ييگ دلته اؤين نه بريشگي.

په هغه ورحگ مونإ دريگ كسه وو، چيگ د يوه پوليس په لارشگوونه د ساپي صاحب كوتگيگ ته ورسول شوو. عبدالعزيز خاوريگ، شيخ غزا خان شينوارى، چيگ يو ؤون انديگ قبايلى پشگتون او د پاچا خان د مبارزيگ او "د پشگتونستان د اّزادة" د لاريگ ملكگرى و او زه د ديگ كرشگو ليكونكى.

خداى بخشگلى ساپي صاحب د يويگ قوي حافظيگ درلودونكى و، چيگ أيگريگ باريكيگ او وؤيگ خبريگ ييگ هم په ذهن كيگ پاتيگ كيدليگ. د بندي كيگدلو لامل ييگ دا و، چيگ خگو ورحگيگ مخكيگ د كابل د استقلال د ليسيگ په چمن كيگ مجدديانو وهل خوؤلي وو، چيگ يو تن ييگ محمد صالح مجددي نوميگدو. د وهلو تگكولو الزام په پشگتنو اؤول شوى و او د كورنيو چارو وزارت غلام حسن خان ساپي په ديگ تور نيولى او بيولى و، چيگ كگويا د پشگتنو مشرتوب د دوى په غاؤه و. (د ديگ پيگشگيگ جريان پوره تفصيل غواؤي، چيگ دلته ييگ امكان نه ليدل كيگإى).

زمونإ پشان أليگ أليگ خلك، پشگتانه او غير پشگتانه به د هغوى ليدو ته ورتلل؛ حگكه، چيگ نوموؤى يوه پيگژندليگ خگيگره او تگولنيز شخصيت و او، چيگ كله مونإ دريگ تنه ورسره مخامخ شو؛ نو خداى بخشگلي په خندا زمونإ سره روغ بؤو كؤ او په خندا ييگ وويل: غوث خيبرى كه اشرف درانى...

دروند پشگتون خاوريگ صاحب او شيخ غزاخان شينواري ما ته وكتل او خگه حيران غونديگ شول، چيگ خگه خبره ده...؟

زه پوه شوم، چيگ هغوي د ساپي صاحب د خبريگ په معنا ندي پوه شوي؛ نو ما ورته وويل، چيگ وروسته به كيسه وكؤم اوس، خو د ساپي صاحب زيارت ته راغلي يو...

مونإ خبروو، چيگ هلته بايد تم نشو؛ حگكه، چيگ اجازه نه وه، بس مونإ هم خگو دقيقيگ د هغوى سره وليدل او بيا تريگ رخصت شو. د ولايت د انكگؤ نه په وتلو شيخ غزا خان پوشگتنه وكؤه:

- هلكه خگه نويگ غونديگ خبره ده، دا د غوث خيبري او اشرف دراني خگه كيسه ده...؟

ما ورته په حگواب كيگ وويل :

- أيگره وؤه او عادي خبره ده، زما د كتاب (د اور لمبيگ) يوه برخه په پيگشگور كيگ شگاغلي اشرف دراني د (دوران) د مجليگ چلوونكي پخپله مجله كيگ د ژباؤيگ په نامه چاپ كؤيگده او ما په يو مضمون كيگ، چيگ د كابل په مجله كيگ خپور او چاپ شويدى او سر خط ييگ ديگ: غوث خيبرى كه اشرف درانى؛ نو ما په همديگ مضمون كيگ اشرف دراني صاحب ته دا ننكگونه كؤيگده، چيگ هغه چيگريگ د خپليگ ژباؤيگ اصلي منبع د خپليگ مجليگ لوستونكو ته وشگيي؛ نو زه به خپل قلم د هغوى په پشگو كيگ كيگدم او د ليكوالة سره به نوره خداى په اماني وكؤم.

د كابل د مجليگ دغه كگنگه په أيگره شميگره كيگ پيگشگور ته واستول شوه او د (دوران) د مجليگ په پته هم وليگإليگ شوه، خو وخت أيگر تيگر شو او اشرف دراني له لوري كوم حگواب ونه ويل شو. وروسته بيا د يو سؤي په خوله ما ته احوال راورسيگد، چيگ دراني صاحب د بخشگنيگ سره يو حگاى ويلي وو، چيگ : ( په پاكستان كيگ د انكگريزانو خلاف د پشگتنو د مبارزو، غزاكگانو او مجاهدو خپرول منع دي او هغوى هم د مجبوريت له مخيگ د هغه مطلب د خپرولو د پاره ييگ د ژباؤيگ تورى په كار راوستى و).

هغه وخت ساپي صاحب په پيگشگور كيگ دنده درلودله. ( د اور لمبيگ) كتاب يو تاريخي ناول دى، چيگ سريزه وربانديگ لوى شاعر او اديب استاد كگل پاچا الفت كشگليگ ده اوشوروي پوه استاد صولت شاه مهركگن اوف هغه په روسي ژبه ژباؤلى او په مسكو كيگ ييگ چاپ كؤى دى.

په همديگ ورحگ، چيگ مونإ د خداى بخشگلي ساپي صاحب سره وليدل د هغوى له خوليگ مو واوريگدل، چيگ وزير صاحب محمد كگل خان مومند ناروغ دى كه  خگه هم مونإ ييگ د ناروغة خبريگ پخوا هم اوريگدليگ ويگ، خو هغه دومره جدي خبريگ نه ويگ او عادي كگنگل شويگ ويگ او خگه  موده مخكيگ ما هغه د پشگتو تگولنيگ د مشر پوهاند رشگتين په دفتر كيگ ليدلى و.

د عبدالعزيز خان خاوريگ كور په جمال مينه كيگ و، چيگرته، چيگ بابا هم د خپلو لمسيانو سره اوسيگدلو. بابا پخپل ژوند كيگ پيگغمبري خصلت درلودلى و په ديگ معنا، چيگ د أيگرو لوؤو لوؤو رتبو او چوكو درلودلو سره سره ييگ هيگخگ نه وو پيدا كؤي. قصرونه او مانگة، ماركيتگونه او ترانسپورتونه باغونه او شركتونه ييگ نه وو، بلكيگ د جمال مينيگ په غرنة سيمه كيگ ييگ په يو داسيگ ختگين كور كيگ ژوند كاوه، چيگ هغه هم د دوى په پيگسو نه و جوؤ شوى. مونإ د مرحوم خاوريگ په لارشگوونه د بابا تر كوره ورسيگدلو. دروازه مو وتگكوله او بيا د هغوى تر كوتگيگ ورسول  شوو. د پشگتون د لوى قوم دغه ستر خدمتكگار او د نن زهير بابا په كتگ كيگ داسيگ پروت و لكه غر، ماويگ كگنگيگ د خوشحال خان ختكگ بابا د كتگ مخيگ ته ولاؤ يم. يو نوميالى پشگتون مشر، چيگ په پشگتو، پشگتون او پشگتونولة مين و او پشگتو وربانديگ شگه شگكاريگدله.

هغوى مونإ ته ستؤي مشي راكؤه او په لاس ييگ اشاره وكؤه، چيگ كينو. توشكونه پراته وو او مونإ بابا ته مخامخ كيناستو. يو بل تن، چيگ له مونإ نه مخكيگ راغلى و هم هلته ناست و او مونإ ته ييگ ستؤيگ مشي راكؤه. هغوى استاد عبدالغفور وياند و.

محمد كگل بابا ستؤى شگكاريگدلو، ستومانه له خپل ژوند او زيست روزكگار نه او ستؤى له خپليگ اوإديگ، ستونزمنيگ او سختيگ مبارزيگ نه، چيگ د پشگتو ژبيگ د ژوند او بقا، ملي كولو او رسمي كولو او ورسره د پشگتون قوم د يووالي د پاره ييگ كؤيگ وه.

د ديگ مبارزيگ او مجادليگ په لاره كيگ هغوى پخپلو تگولو امتيازونو پشگه ايشگيگ وه، لوؤيگ چوكة او مقامونه، مادي شتمنة او د يو شانداره ژوند شرايط ييگ په لته وهلي وو او تش پشگتو ييگ خپله كؤيگ وه او د مركگ تر وخته ييگ هغه پريگ نشگودله.

د هغوى بدن ناروغه، خو روحي حالت ييگ نسبتاً شگه و. خبريگ ييگ كرار كرار كوليگ، كله به كيناست او كله به ييگ سر په بالشگت كيگشگود. د استاد وياند سره ييگ صحبت له مخكيگ نه شروع و او، چيگ مونإ ته ييگ د كيناستو اجازه راكؤه خپلو خبرو ته ييگ داسيگ دوام وركؤ:

- پشگتون، په دوه غتگو ناروغيو اخته دى: يوه بيگ اتفاقي ده او بله ناپوهي او دا د نن يا پرون خبره نه ده، سوونه او زركگونه كاله كيگإي.

د ننكگ او غيرت په كار كيگ ميگؤني او كگؤندي دي، لاكن د خپليگ پشگتو ژبيگ د حق نه د دفاع همت او جرئت ورسره نشته دى، هغه نه پوهيگإي، چيگ ژبه د قوم د بقا او سر لوؤي ژوند وسيله ده..

بابا د وروحگو تر مينحگ د تندي پوتگكى په دوه كگوتو نيولى و، د لنأيگ چوپتيانه وروسته ييگ وويل:

- پشگتون، خو د حگان له خدمت نه د بل خدمت شگه كوي ... د نورو د پاره ييگ پاچاهة وكگتگليگ، لاكن خپله پشگتو ييگ وربانديگ قبوله نكؤه، پشگتانه، چيگ پاچاهان شول؛ نو پشگتو ييگ پريگشگودله، بيگ پشگتو شول، خو قوم ورسره حساب ونكؤ.، د خپل حق لپاره ييگ له كگريوان نه ونه نيوه او....

بابا په دمه دمه خبريگ كوليگ، خو، چيگ هر خگه ييگ ويل هغه د پشگتو په باره كيگ وو.. هغه وويل:

- زه پخپله د خپلواكة او استقلال په جكگؤه كيگ شامل وم، د جكگؤيگ تگول محاذونه د پشگتنو په سيمو كيگ وو او پشگتنو په خپلو وينو اّزادي وكگتگله او انكگريزان ميگ مات كؤل. پاچاهي بيا نادر خان واخيسته، ظاهر خان پاچا شو او داود خان راغى، خو د پشگتنو حق، د پشگتو ژبيگ حق چا ور نكؤ او پشگتنو هم غإ پورته نكؤ، لاكن مونإ خگو كسو، چيگ دا غإ پورته كؤ او مبارزه مو پيل كؤه؛ نو دلته بيا قوم د ميگؤانيگ او قربانة أكگر ته راونه دانكگل، زمونإ تر شاو نه دريگدل او د غفلت په خوب ويده شول، د ديگ علت دا و، چيگ پشگتانه نا پوهه دي...

هغو دريو ورونگو (د بابا اشاره نادر خان – شاه وليخان او شاه محمود خان ته وه) هيگخگ نه لرل، يوازيگ مونإ ييگ ملا وتؤله او د انكگريزانو كگوأاكگي بچه سقو مو له پاچاهة ليريگ كؤ، د نجات جكگؤه هم د پشگتنو په قربانة برياليتوب ته ورسول شوه، نور خگوك، خو نه وو، خو پشگتو ژبه بيا هم له پام نه وغورحگول شوه او زما سر ه شويگ وعديگ هم په حگاى نشويگ… دا حگكه، چيگ قوم ويده و… قوم چوپ و، د مبارزيگ أكگر ته نه راوتلو او د پشگتو د حاكميت په معنا نه پوهيگدلو… په وؤو وؤو چوكيو او اغزازي رتبو او مقامونو وغوليدل.

نن زه أيگر وزيران او جرنيلان وينم، چيگ پشگتانه دي، خو پشگتو نه وايي… په پشگتو ويلو شرميگإي او بچي خو ييگ له سره پشگتو نه پيگژني…

دا خبريگ مونإ د هغه لوؤ انسان، ستر پشگتون  له خوليگ اوريدلي، چيگ له حگوانة تر زؤ بوأشگت پوريگ ييگ صرف يو هدف او مقصد درلود او هغه د پشگتو ژبيگ لوؤتيا او د پشگتون اعتلا وه…

هغوى نن د سترو اّرمانونو جنازه پر اوإو وؤله او لكه خوشحال خان بابا، چيگ د مركگ تر شپيگ پوريگ ييگ د پشگتنو اتفاق ونه كوت او دغه اّرمان ييگ د حگان سره يو وؤ… بابا ته مو د روغتيا او سلامتيا دوعا وكؤه له حگايه را پاخگيگدو او حگاى مو نورو ته وركؤ، چيگ د بابا پوشگتنيگ له راغلي وو…

حقيقت دا دى، چيگ په هغه ورحگ د بابا خبرو مونإ دريو واؤوله ژؤا راوستيگ وه… د حگان سره مو ويل:

مونإ پشگتانه وليگ د خپليگ ژبيگ حق نشو غوشگتلى… وليگ په مونإ كيگ اتفاق نشته دى… وليگ دومره نا پوهه پاتيگ شوي يو…

زمونإ دغه بيگ اتفاقي او ناپوهي د نورو په كگتگه تمامه شويگده…

پشگتانه د ژوندانه درستيگ كگرانة يوازيگ په پشگتو زغملى، له سره اؤولى او لـگه حگانه لريگ كولى شي. پشگتو متانت، ثبات او استقامت دى.

  ((محمد كگل مومند بابا))

 
 
سوداګريزې خبرتياوې

 
نوې لیکنې
 
پېښې،اندېښنې اوڅرګندونې