جمعه , 25 مې 2018
کورپاڼه / سلايډ / افغان او افغانستان
حبیبی

افغان او افغانستان

 

ارواښاد علامه عبدالحى حبيبي
په تیرپسې
کله چې بابر په ٩٣٢هـ (١٥٢٦ع) کال له افغانستان نه د هند په لور ولاړ او په ډيلي کې يې هند د مغولو امپراتوري جوړه کړه نو د ال بابر په اکثرو تاريخونو کې وينو چې همدا د افغانستان نوم په همغه واړه جغرافيايي مفهوم موجود او مستعمل دى او د دې سيمې خلک تل د هند د تيموريانو او د ايران د صفويانو د يرغلگرو امپراتوريو په مقابل کې د خپل ژوند او آزادۍ د ساتلو په جگړو بوخت دي – څو چې په همدې افغانستتان کې د دوو پېړيو د اوږده مقاومت او مقابلې په نتيجه کې د ميرويس او احمد شاه د مېړنيو قيامونو په وسيله يو ځل بيا د دې خاورې په سياسي وحدت، بيا احياء او د لوى افغانستان په جوړولو بريالي شول او دا دى مونږ اوس د افغان يو زر اووه سوه کلن او د افغانستان اووه سوه کلن وياړمن نومونه د خپل ملي وحدت او تاريخي سوابقو د وياړ وړ پېل او مبداء په توگه پېژنو (٣)
پايليکونه :
١- سر اولف کېرو (پټانان) د ډبرليک دا درې کلمې د يوناني متن له مخې د پروفيسر سپرنگ لنگ په حواله (د امريکا سيامي مجله١٩٤٠) داسې ليکلي دي :
“گونديفر-ابغان-رسمون” (Goundifer Abgan Rismaud) خو فارسي ترجمه يې د سپرنگ لنگ له انگليسي متن څخه شوې (د لرغون پېژندنې رپوټونه، ٤ ټوک، د شېراز چاپ) دا درې کلمې گوينده فرن-ابه گان-رزمي يد” دي. په لومړۍ کلمه کې چې د جنګ د دې سردار نوم دى “وينده فرن” پهلوي او “گونديفر” يوناني دى. په دوهمه کلمه کې ابه گان د يوناني د “ابگان” رزمه+پت=رزمه ود=رزم پت” وه چې پت=بد=بذ د = بيذ د يوې کلمې صل بېلا بېلې املاگانې دي او د ويدي، سنسکريت اوستا زاړه “پټي” ته (چې د خاوند ا و بادار په معنى دى) رسېږي.
د “رزمي يد” املا د يوناني د “رزم+ود” په مقابل کې هم نمونې لري. لکه طبري (١ ټوک/٦٨٣ مخ) ليکي : د کياني يشتاسپ په وخت کې اووه لوى سرداران وو چې يو له هغو نه “مهکابيذ” د گرگان په کليو کې و، څرنگه چې د رزمه کلمه په زړه پارسي کې (Razma) او په اوستا کې (Razma) د جنگ د صف په معنى وه او رجه د سنسکريت له (Raji) سره سم (رده=صفت) تراوسه هم په پښتو کې له همدې پيښې نه ژوندۍ کلمه ده. نو رسمه+ود يا رزمي+ يد يا رزمه پت= رزم يد، د جنگ سالار او سردار ته وايه شي او د رزمي يد املا به هم د طبري پر مهکابيذ باندې د قياس له مخې سمه وي.
نوربیا

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *