پر روسي ادب دلرغونې پښتو اغېز

ليک : س ، سيرت

دريمه برخه

٤٠ کاله دمخه مونږ پښتو ادب او ژبه دنورو ژبو سره سياله نشوه بللاى په افغانستان کې چې شاهي نظام ٤١ کاله پرلپسې په واک کې پاتې شو پښتو ادب ته يو څه کار وشو خو څرنګه چې په افغانستان کې دپښتنو شمير ، وقار ، حيثيت او حق ؤ هومره کار ورته نه ؤ شوى شاهي دربار کې به فرمانونه په دري ژبه ليکل کيدل  دري  به يې  ځکه ليکله او لوستله   چې خپله مورنۍ ژبه يې وه ، خو پښتو بيا په دې خاطر څرنګه چې لازمه وه ورته کار ونشو چې ځينې پښتنو په لوى لاس خپله پښتو هيره او نورو ژبو دپرمختګ زمينه برابره شوه خو بيا هم لرغونې پښتو چې کوم اغيز په روسي ادب ساتلى هغه په خپل حال پاتى دى او اوس هم په روسي ادب کې که دانګريزى ، فرانسوي ، يوناني او فارسي لغات استعماليږي

نو دلرغوني پښتو ادب لغات چې روسي ژبې خپل کړي استعمالوي .

لکه څرنګه چې مونږ له عربي ژبې ځني لغات پښتو ته را وړى او بيا مو په پښتو رسم الخط کې لږ څه تغير ورکړى او ځنې توري مو بدل کړى يا مو دلغت جوړښت بدل کړى داسې په روسي ادب کې پښتو لغاتو سره هم شوى خپله روسي ادب هم په ټوله روسي جغرافيه کې په يوه لهجه نه لوستل کيږي يواځې دوستي ، تعليمي ، دفتري او روغتيائې برخو کې په ګرامي يووالى سره ليکل کيږي دروسي په زياتو برخو کې دروسيې دوګړو لهجې هم تغير لري په رسيه کې تر ١٠٠ زيات ملتونه تر ١٥ زيات جمهوريتونه او تر ١٥ زيات ميلتونه چې اوس ترې ځينو ازادى هم اخستي ده په بيلا بيلو لهجو محاوره لري چې په ټولو لهجو کې دپښتو لرغوني ادب اغيز ليدل کيږي  په پخواني شوروي اتحاد روسيې ژبې علاوه دقزاقي ، ارمني ، لاتواني ، قرغزي ، مولد او ياني ، تاجکي ، ترکمني ، ليتوانياني ، اکرايين او ازبکي ژبې هم دود  دي او ځنې ژبې په تعليمي نصاب کې په ډيره کمه برخه شاملې دي،  ځکه روسي د ټولې روسيې په جغرافيه کې رسمي ژبه ده او بايد رسمي ، نارسمي ليکنې په روسيې ژبه وشي، ځکه خو روسانو په ډيره اسانۍ سره دپښتو ژبې او ادب سره اړيکې پيدا کړي دمثال په توګه دپښتو په لرغوني ادب ته اوسني قزاق ته کازاخ ويل کيده چې قزاقيان هم په ځېنې جملو کې ځانته کازاخيان ليکي او خپله لرغونتيا باندې وياړي

په روسي ادب دلرغونې پښتو اغيز په ډيرو جملو کې ليدل کيږي مونږ دکلپ يا قفل کيلي  ته په لرغونې پښتو ادب کې همدا کيلي وايو چې اوس هم په روسي ادب او نورو سيمه ييزو روسيوې ژبو کې ورته کيلوچ وايي دا هغه دپښتو ژبي کيلي  د خو روسي ادب ته په رسيدو ليکوچ باندې اوړيدلې ده چې ځنې ارمني ژبې ورته همدا په پښتو په ژبه کيلي وايي

مونږ لرغوني پښتو کې دڅراغ نوم لرو چې اوسني پښتانه ددرى او فارسي ادب په دود کولو سره دجوړښت په توپير لامپه وائي  چې دلاټين سره نږديوالى لري په روسي ادب کې هم ورته لامپه وايي او په سيمه ييزو ژبه کې چې ډرامې په روسي ادب ليکل  شوي لامپه ورته ويل کيږي

دپښتو سواليه دوه توريزه کلمه ده چې د (ک ، هـ) څخه جوړه شوى  لکه په دې کلمه  کې که ته راغلې که ته لاړ شي يا که تاسې لاړئې همدا دپښتو (که) جمله په روسيې ادب کې د (که) په ځاى استعماليږي

او دپښتو ادب سره هيڅ توپير نه لري دپښتو ادب يوه جمله ده (که تاسې کوم ډول کوټه وغواړئ ) په روسيې کې ليکل کيږئ که کوې نوميروخه نيستي .

مونږ په ځنې درملو کې ثابته ولاى شو چې لومړى يوناني بيا پښتو ادب کې استعمال شوى چې دمرضونو نومونه هم ديوناني ادب څخه نورو ژبو خپل کړي دى

دمثال په توګه دزيړى مرض يا دولاى شو په روسي ادب کې زيړي ته زه له ويل کيږي چې همدا زيړى مرض دى ميلمستون ته په لرغونې پښتو ادب کې رستورانت هم استعمال شوى چې له فرانسوي ژبي فارسي ژبو خپل کړى دى په روسي همدى رستورانت ته په رسمي ګرامرى ژبه ( رسته ، ران ) ويل کيږي .

پر روسي ادب لرغوني پښتو دومره اغيز کړى دى چې ددې اغيز اعتراف روسي پروفيسر ليبيريف چې وړم کال مړ شو په وار ورا کړى دى او دا ئې منلې ده چې دلرغونى پښتو ادب اغيز دروسيې په ټولو سيمه ييزو ژبو او رسمي ليک دود کې ليدل کيږي .

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*