د پښتو په لرغوني ادب کې د فولکلور ونډه

ليک : س ، سيرت

پنځمه برخه

که ديوې خوا پښتو ادب کې اروپايي پوهانو په ګرامري او نثري برخه کې څيړنې کړي دي له بلې خوا ختيزوالو ليکوالو او څيړونکو هم پښتو ادب کې د فولکلور  دونډې او اغيز په اړه ليکنې کړيدى ليکوال ويڅوسکى ، ګاوريلين ، جويکوف ، ليبروف او يرګانوف د پښتو ادب په بډاينه کې فولکلور ونډه په خپلو څيړنو کې ثابته کړيده .

ليکولاى الکساندر ويچ دوريا نکوف په خپل کتاب ( افغاني ادبياتو کې ولسي توب) کې ثابته کړې چې په فولکلور کې شفاهي ادبياتو دپښتو ادب بډاينه کړي ده . شفاهى ادب کې چې دپښتو ادب په لرغونتيا او بډآينه کې څومره لاس لرلاى دى زياتره برخه ئې ښځې جوړوي او که په دعوه سره ووايو شفافي ادب کې ښځو په پراخه ونډه دنارنه ؤ ونډه کمرنګه کړې  دمثال په توګه پښتنې ميندې  چې کله خپل کارونه سرته ورسوي خپل ماشوم په زانګو کې دويدو کولو لپاره واچوي بيا ورته سينه په سينه را پاتې پښتنې دوديزې نارې يا غږونه چې مورنۍ مينه پکې نغښتې وي کوي

، ماشومانو دخپلو مېندو په خوږ اوازونو عنعنوي نارو ويده کړى چې په حقيقت کې پښتانه ماشومان په شفاهي توګه په زانګو کې دمور له خولې ادبيات زده کړي ځکه ورته مور چې ماشوم ئې په زانګو کي وي ورته د ايمل خان ، ميرويس خان او نورو غيرتي مشرانو نومونه اخلي او که نجونه وي که خپل مورنى نوم ئې هرڅه وي ملاله ورته وائي .

که څه هم په زانګو کې خپلو ماشومانو لپاهر دمېندو سندرې سيلابيک او څپه ييز اوډون لري دمسريو څپې لږې يا ډيرې وې خو جوړښت او سکڼښت ئې داريائي دودنو سره اړخ لګوي چې دللو للو په نارو نورې ډيرې سيمه ييزې نارې هره  مور خپل ماشوم ته  وهي .

تر کومه حده چې څيړنې شوي دي او دپښتو ادب ته دودي لار برابره شوې ده دا راپه ګوته کوي چې ډير ګټور مواد هغه دي چې ديوې ژبې دزده کړې او دپرمختګ لپاره يا دا ا دبي هلو ځلو د دوام لپاره په علمي څيړنه ولاړ وي .

دادب پوهانو په اند د فولکلور تصنيفونو ډولو ته ډير او يو دبل سره په لږ توپير جداوالى لري هغه پدې باور چې تصنيف يو پراختيائي کار دى او تصانيف ځانته معيارونه لري  که ئې معيارونه په نظر کې ونه نيول شي د فولکلور اصلي هدف چې دهرى ژبې بډاينه ترې لاس ته راځي نه موندل کيږي

کله چې د فولکلور دپښتو په لرغوني ادب کې ونډه مومي بايد په فولکلور کې عنعنوي روايتونو ، ولسي نکلونو ، داتلانو په باب افساني ، منظوم داستانونه او دولسي سندرې ځاى ولري او هغه ادب چې په خپلو عنعنوي دودونو بډايه وي فولکلوريکه برخه په کې هم ځلانده وي چې پښتو ادب په دې اړه يو بډايه ادب بللاى شو .

محمد قدير تره کى له ترکي او سرورګويا له فرانسوي منابعو څخه بيلا بيلې فولکلور پکې موضوع گانې ژباړلي دي په دې ژباړو چې پښتو ادب ته دبډاينې لار غوره شوي پښتو ادب کې دشعر ډولونه ، بيلا بيلې ملي او سيمه ييزې دوديزې سندرې ، نثر ، کيسي دزړو ښځو فولکلوريکې درملنې ، دمارانو ، لړمانو دچيچلو درمنلې دپيريانو تابع کول په اخترونو کې دوديزې ميلى دا ټول هغه څه دي چې په فولکلوريکه ونډه دپښتو ادب لرغوني او مادي معنوي او پوهنيزه برخه ئې ځلولې ده .

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*