سوچه املا او سوچه ليکوالي

٣

ليک : س ، سيرت

همدا د ببو  کلمه  ده چې له درى تورى رغول شوى لومړى  ب او دويمه ب ئې په زور سره چې و ئې مرکب کارول کيږي يعنى لومړۍ ب سره ، دويمه ب ميانه اود( و ) ئې چې دميانه ب سره تړل شوى د ببو په نوم ياديږي

خو داد دوه بې  ګانو کلمه  دبلا بوم ياديږي ځينې ميندې  چې ماشوم ئې ژاړى دکرارولو لپاره ورته وائې هغه  دى ببو ( بلا ) راغله ورته وايي   ور اچوم چې د لومړۍ کلمې  سره ئې دانسانيت او وحشي ځناور په اندازه توپير پيدا کړى  خو ځينې  شاعران ئې چې څرنګه وليکي  دپښتو ګرامر لوستونکى ئې په يوه شان استعمالوي او دمفهوم له توپيره ئې ناخبره وي

که ليکوال په ليکنو کې د دا ډول  کلمو  سره په قوسونو کې اصلى معنا  وليکي لوستونکى به پرى پوهه شى او که داسې ونه شي نو املا او ليکوالي به واړه بې له  سوچه والي پاتې شي

لکه  دا اوس چې خپلسري ځوانان دليکوالۍ  له دوده  ناخبره او له ګرامره ناپوه غزلى ليکي کتاب ترې چاپ کړى خو د لوستلو قابل نه وي .

په پښتو ادب کې له درى نورو کلمو وروسته دڅلورو تورو کلمې  نشته چې په ليکنيز شکل توپير نه لري

خو مفهوم  زيات  توپير لري دمثال په توګه کوم انسان نر يا ښځه چې په يوه سترګه وړوند يا معزوره وي  نارينه ته کاڼى ويل کيږي

په همدې شکل چې هيڅ توپير سره نلري (کاڼى) په کوزه پښتونخوا کې ډبرى ته ويل کيږي

که يوه انسان ته دنسبت لپاره وکارول شي بيا هم دکاڼى مفهوم لري لکه دفلاني زړه دکاڼى دى يا سخت زړى انسان دى

په پښتنو کې يوه دود شته چې کله کوم انسان په جسمي توګه معذوره وي اکثر په ټولنه کې په هغه معذورتيا مشهور شي چې دا زمونږ دپښتو لويه بدبختي ده لکه په يوه سترګه چې څوک معذوره وي کاڼى چې يو لاس ئې نه وى ورته يو لاسې په پښه چې معذوره وي ((ګوډى) په دواړو چې معذور وى (شلى) همداسې چې کوم انسان له رنګه تور وي تورى او چې شنې سترګې ولري شينې ورته وايي

په پارسي يا درى ادب کې هم همدا ډول ستونزې شته خو هغوي په معذورتيا دبل شخص سپکاوى نه کوي

لغت په درى کې شته چې دمياشتو په حساب ددرى ژبې لسمه مياشت جدي چې په پښتو کې دمرغومى په نوم ياديږي دمياشتى نوم دى خو همدا له درى تور ورغول شوى لغت بيا په درى ژبه کې (جدى) تلوار کوونکى ته وائي  چې يو شمير درى ژبې (جدى) خپل تخلص هم خوښي په هر کار کې چې تلوار يا ددرى په ژبه عجله کوي ورته جدى ويل کيږي خو توپير ئې دادى چې کله مياشت ته استعماليږي د (ج) زور او چې تلوارى ته استعماليږي د ج زير استعماليږي زمونږ يو شمير ليکوال په خپل ليکوالۍ کې سهار په سحر ليکي  لوستونکى ئې هم سحر لولى حال دا چې داد املا غلطى ده

دشپې وروسته چې سپيدى وچوي سهار شي ځينې پښتانه ورته ګهيځ هم وائي  او سحر جادو ته وائي  هر ليکوال چې ګهيځ ته سحر ليکلي دايې  املائي غلطې ده او په دې املائي غلطيو سره زمونږ دليکوالۍ سوچه والى له منځه ځي .

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*